عمل ماستکتومی پارشیال برای چه کسانی مناسب است؟

درمان جراحی سرطان پستان طی چند دهه گذشته مسیر روشنی را طی کرده است؛ مسیری که از جراحی‌های بسیار گسترده آغاز شد و امروز تا حد ممکن به سمت حفظ بافت سالم پستان حرکت کرده است. ماستکتومی پارشیال یکی از نتایج همین تغییر رویکرد است؛ روشی که در آن به‌ جای برداشتن کل پستان، تنها بخش درگیر همراه با حاشیه‌ای از بافت سالم اطراف آن خارج می‌شود تا هم کنترل بیماری انجام شود و هم شکل کلی پستان تا حد زیادی باقی بماند.

انتخاب بین جراحی حفظ پستان و برداشتن کامل آن، تصمیمی نیست که تنها بر اساس یک عامل گرفته شود. اندازه و محل تومور، نسبت حجم تومور به حجم پستان، تعداد کانون‌های درگیر، نتایج تصویربرداری و پاتولوژی، امکان انجام پرتودرمانی پس از جراحی و شرایط عمومی بیمار، همگی در این تصمیم نقش دارند. در این مطلب به زبان ساده و بر اساس اصول جراحی پستان توضیح می‌دهیم که پارشیال ماستکتومی چیست، چگونه انجام می‌شود، برای چه کسانی مناسب است و پس از آن چه انتظاری باید داشت.

پارشیال ماستکتومی چیست؟

پارشیال ماستکتومی (Partial Mastectomy) یا ماستکتومی جزئی، نوعی جراحی حفظ پستان (Breast-Conserving Surgery) است که در آن جراح تومور را همراه با لایه‌ای از بافت سالم اطراف آن، که به آن «حاشیه امن» یا مارجین گفته می‌شود، خارج می‌کند. هدف اصلی این جراحی آن است که بافت سرطانی به‌طور کامل برداشته شود، اما بخش عمده‌ای از حجم، پوست و ظاهر طبیعی پستان حفظ گردد.در متون پزشکی، اصطلاح ماستکتومی پارشیال گاهی به‌جای لامپکتومی به کار می‌رود، اما این دو کاملاً یکسان نیستند. در لامپکتومی معمولاً توده و مقدار محدودی از بافت اطراف آن برداشته می‌شود، در حالی که در پارشیال ماستکتومی ممکن است حجم بیشتری از بافت پستان، گاهی تا حد یک قطعه یا سگمان مشخص (کوادرانتکتومی)، خارج شود. به همین دلیل پارشیال ماستکتومی را می‌توان مرحله‌ای میان لامپکتومی ساده و برداشتن کامل پستان دانست.نکته مهم این است که جراحی حفظ پستان تقریباً همیشه بخشی از یک برنامه درمانی چندمرحله‌ای است. در بیشتر بیماران، پس از ماستکتومی پارشیال پرتودرمانی روی بافت باقی‌مانده پستان انجام می‌شود و بسته به نوع و مرحله بیماری، درمان‌های سیستمیک مانند شیمی‌درمانی، هورمون‌درمانی یا درمان هدفمند نیز به برنامه اضافه می‌شوند. مطالعات بلندمدت نشان داده‌اند که در بیماران منتخب، ترکیب جراحی حفظ پستان با پرتودرمانی از نظر بقای بیمار نتیجه‌ای قابل مقایسه با برداشتن کامل پستان دارد.

برای آشنایی بیشتر با سایر روش‌های جراحی پستان، مطالعه صفحه انواع ماستکتومی می‌تواند دید کامل‌تری درباره گزینه‌های موجود به شما بدهد.

عمل ماستکتومی پارشیال چگونه انجام می‌شود؟

این جراحی معمولاً تحت بیهوشی عمومی و در برخی موارد محدود با بیهوشی موضعی همراه با آرام‌بخش انجام می‌شود. مدت عمل بسته به اندازه تومور، نیاز به بررسی غدد لنفاوی و انجام یا عدم انجام تکنیک‌های ترمیمی متفاوت است و معمولاً بین یک تا سه ساعت طول می‌کشد. مراحل کلی جراحی به این ترتیب است:

• تعیین محل دقیق ضایعه: اگر توده قابل لمس نباشد و تنها در ماموگرافی یا سونوگرافی دیده شده باشد، پیش از عمل با راهنمایی تصویربرداری، محل آن با سیم راهنما (Wire Localization) یا مارکر مشخص می‌شود تا جراح دقیقاً همان ناحیه را بردارد.
• ایجاد برش: جراح برش را با توجه به محل تومور و خطوط طبیعی پستان طراحی می‌کند تا اسکار تا حد امکان کمتر به چشم بیاید. در برخی موارد می‌توان برش را در حاشیه هاله یا چین زیر پستان قرار داد.
• برداشتن بافت درگیر همراه با حاشیه امن: تومور به همراه لایه‌ای از بافت سالم اطراف خارج می‌شود. نمونه برداشته شده معمولاً علامت گذاری جهت دار شده و برای بررسی به پاتولوژی ارسال می‌شود.
• بررسی حاشیه‌ ها: هدف رسیدن به حاشیه عاری از سلول سرطانی است. در صورتی که پاسخ نهایی پاتولوژی نشان دهد حاشیه‌ها درگیر هستند، ممکن است جراحی مجدد برای برداشتن بافت بیشتر یا در مواردی تبدیل به جراحی وسیع‌تر لازم شود.
• ارزیابی غدد لنفاوی زیر بغل: در بسیاری از بیماران مبتلا به سرطان مهاجم، همزمان با پارشیال ماستکتومی، بیوپسی غده لنفاوی نگهبان (Sentinel Node) انجام می‌شود و در صورت درگیری گسترده، تخلیه غدد لنفاوی زیر بغل مطرح می‌گردد.
• ترمیم حفره و بستن محل عمل: در تکنیک‌های انکوپلاستیک، جراح بافت باقی مانده پستان را بازآرایی می‌کند تا فرورفتگی یا عدم تقارن ایجاد نشود. سپس در صورت نیاز درن گذاشته می‌شود و لایه‌های زخم ترمیم می‌گردد.

تفاوت ماستکتومی پارشیال و ماستکتومی رادیکال

مهم‌ترین تفاوت این دو روش در وسعت جراحی و میزان بافتی است که برداشته می‌شود. در ادامه مقایسه‌ای کاربردی میان این دو روش ارائه شده است. برای آشنایی دقیق‌تر با جراحی گسترده، صفحه ماستکتومی رادیکال توضیحات کامل‌تری در اختیار شما قرار می‌دهد.

«تفاوت اصلی ماستکتومی پارشیال و ماستکتومی رادیکال در فلسفه جراحی است؛ در روش پارشیال هدف برداشتن کامل بیماری با کمترین آسیب به بافت سالم و حفظ ساختار پستان است، در حالی که در روش رادیکال تمرکز بر برداشتن گسترده بافت پستان و ساختارهای درگیر قرار دارد. انتخاب میان این دو، نه بر اساس ترجیح جراح، بلکه بر اساس وسعت بیماری، امکان دستیابی به حاشیه امن و برنامه درمانی تکمیلی بیمار انجام می‌ شود.»

مزایای ماستکتومی پارشیال

انتخاب جراحی حفظ پستان در بیماران مناسب، مزایای درمانی و روانی قابل توجهی دارد:

• حفظ شکل و حجم پستان: بخش عمده‌ای از بافت، پوست و نوک پستان باقی می‌ ماند و در بسیاری از بیماران نتیجه ظاهری قابل قبولی حاصل می‌شود.
• جراحی کم‌ تهاجمی‌ تر و بهبود سریع‌ تر: به دلیل وسعت کمتر عمل، درد پس از جراحی معمولاً خفیف‌ تر است و بازگشت به فعالیت‌ های روزمره زودتر انجام می‌ شود.
• مدت بستری کوتاه‌تر: بسیاری از بیماران به‌صورت سرپایی یا با یک شب بستری تحت عمل قرار می‌گیرند.
• کاهش احتمال برخی عوارض: با استفاده از بیوپسی غده نگهبان به‌جای تخلیه کامل غدد لنفاوی، خطر بروز لنف‌ ادم و محدودیت حرکتی شانه کمتر می‌شود.
• نتایج انکولوژیک قابل مقایسه: در بیماران منتخب، جراحی حفظ پستان همراه با پرتودرمانی از نظر بقا نتیجه‌ ای مشابه برداشتن کامل پستان دارد.
• تأثیر روانی مطلوب‌ تر: حفظ تصویر بدنی برای بسیاری از بیماران، در پذیرش بیماری و ادامه مسیر درمان نقش مهمی دارد.

ماستکتومی پارشیال برای چه کسانی مناسب است؟

پاسخ به این پرسش نیازمند ارزیابی تخصصی است، اما به‌طور کلی این جراحی در شرایط زیر بیشتر مطرح می‌شود:

• تومورهای تک‌کانونی با اندازه محدود که نسبت حجم آن‌ها به حجم پستان مناسب است.
• سرطان مجاری درجا (DCIS) یا سرطان مهاجم در مراحل اولیه که به دیواره قفسه سینه یا پوست گسترش نیافته است.
• بیمارانی که امکان انجام پرتودرمانی پس از جراحی برای آن‌ها وجود دارد.
• بیمارانی که شرایط عمومی مناسبی برای بیهوشی و پیگیری منظم پس از درمان دارند.
• بیمارانی که پس از شیمی‌درمانی نئوادجوانت، اندازه تومورشان به حدی کاهش یافته که حفظ پستان امکان‌پذیر شده است.

در مقابل، در شرایطی مانند وجود چند کانون سرطانی در نواحی مختلف پستان، تومور بزرگ نسبت به حجم پستان، درگیری گسترده پوست، سرطان التهابی پستان، بارداری در شرایطی که امکان پرتودرمانی وجود ندارد، سابقه پرتودرمانی قبلی قفسه سینه، یا باقی ماندن حاشیه درگیر پس از تلاش‌های مکرر، جراحی وسیع‌تر توصیه می‌شود.موضوع دیگری که اغلب مطرح می‌شود، جراحی پیشگیرانه در افراد دارای جهش‌های ژنتیکی پرخطر است. باید توجه داشت که پارشیال ماستکتومی یک جراحی درمانی است و نقش پیشگیرانه ندارد؛ در موارد پرخطر ژنتیکی، رویکردهای متفاوتی مطرح می‌شود که نمونه شناخته‌شده آن عمل ماستکتومی آنجلینا جولی است.

نکات قبل از جراحی ماستکتومی پارشیال

آمادگی مناسب پیش از عمل، هم به کاهش عوارض کمک می‌کند و هم اضطراب بیمار را کم می‌کند:

• تکمیل بررسی‌های تشخیصی: ماموگرافی، سونوگرافی، در صورت لزوم MRI پستان و نتیجه بیوپسی باید پیش از جراحی در دسترس باشد.
• اعلام سابقه دارویی: مصرف داروهای رقیق‌کننده خون، مکمل‌های گیاهی، داروهای قلبی و دیابت باید به پزشک اطلاع داده شود و هیچ دارویی بدون نظر پزشک قطع نشود.
• آزمایش‌ های پیش از عمل: آزمایش خون و در صورت نیاز ارزیابی قلبی و ریوی انجام می‌شود.
• رعایت ناشتایی: طبق دستور تیم بیهوشی، معمولاً ۸ ساعت پیش از عمل چیزی خورده یا آشامیده نمی‌شود.
• ترک سیگار: توقف مصرف دخانیات چند هفته پیش از جراحی، ترمیم زخم را بهبود می‌بخشد.
• گفت‌ وگو درباره انتظارات: پرسش درباره محل برش، احتمال بررسی غدد لنفاوی، احتمال نیاز به جراحی مجدد در صورت درگیر بودن حاشیه‌ها و برنامه پرتودرمانی، بخش مهمی از مشاوره پیش از عمل است.
• برنامه‌ ریزی برای بازگشت به منزل: هماهنگی برای همراه، لباس راحت جلوباز و سوتین طبی بدون فنر.

مراقبت‌های بعد از ماستکتومی پارشیال

دوره نقاهت این جراحی معمولاً کوتاه‌تر از جراحی‌های وسیع پستان است، اما رعایت توصیه‌های زیر در نتیجه نهایی اثر مستقیم دارد:

• مراقبت از محل زخم: ناحیه جراحی باید تمیز و خشک بماند و تعویض پانسمان طبق دستور تیم درمان انجام شود. زمان مجاز برای دوش گرفتن را از پزشک بپرسید.
• کنترل درد: مسکن‌های تجویزشده را طبق برنامه مصرف کنید. درد معمولاً طی چند روز اول کاهش می‌یابد.
• استفاده از سوتین حمایتی: سوتین طبی بدون فنر به کاهش تورم و ثبات بافت کمک می‌کند.
• مراقبت از درن: در صورت گذاشتن درن، ثبت میزان ترشحات و رعایت بهداشت اطراف آن ضروری است.
• فعالیت تدریجی: پیاده‌روی سبک از روزهای نخست مفید است، اما بلند کردن اجسام سنگین و ورزش‌های سنگین تا اجازه پزشک ممنوع است.
• تمرینات حرکتی شانه: به‌ویژه اگر غدد لنفاوی بررسی شده باشند، حرکات کششی تجویزشده از خشکی شانه پیشگیری می‌کند.
• پیگیری علائم هشدار: تب، قرمزی گسترده، افزایش ناگهانی تورم، ترشح چرکی یا درد فزاینده باید سریعاً به پزشک اطلاع داده شود.
• آمادگی برای درمان تکمیلی: جلسات پرتودرمانی معمولاً پس از ترمیم کامل زخم آغاز می‌شود.

توضیحات کامل‌ تر درباره روند بهبودی را می‌ توانید در صفحه مراقبت های بعد از عمل ماستکتومی مطالعه کنید.

عوارض پارشیال ماستکتومی چیست؟

مانند هر جراحی دیگری، پارشیال ماستکتومی نیز می‌تواند با عوارضی همراه باشد؛ هرچند به دلیل محدودتر بودن وسعت عمل، این عوارض معمولاً خفیف‌تر از جراحی‌های وسیع پستان هستند:

• درد، تورم و کبودی موضعی که معمولاً طی چند هفته کاهش می‌یابد.
• سروما یا تجمع مایع در حفره جراحی که در موارد خفیف جذب می‌شود و در حجم زیاد نیاز به تخلیه دارد.
• هماتوم یا تجمع خون که در صورت افزایش سریع تورم باید بررسی شود.
• عفونت زخم با علائم قرمزی، گرمی، ترشح و تب.
• تغییر حس پوست شامل بی‌حسی یا گزگز موقت در اطراف محل برش.
• عدم تقارن یا فرورفتگی موضعی پستان به‌ویژه در برداشت حجم بیشتر، که تکنیک‌های انکوپلاستیک این خطر را کاهش می‌دهند.
• سفتی بافت و تغییرات پوستی ناشی از پرتودرمانی در ماه‌های پس از درمان.
• نیاز به جراحی مجدد در صورتی که پاتولوژی حاشیه درگیر گزارش کند.
• لنف‌ادم بازو در مواردی که غدد لنفاوی زیر بغل تخلیه شده باشند.
• احتمال عود موضعی که با پرتودرمانی و پیگیری منظم به‌طور قابل توجهی کاهش می‌یابد.

برای مرور کامل‌ تر خطرات احتمالی جراحی‌ های پستان، صفحه عوارض ماستکتومی را مطالعه کنید.

هزینه ماستکتومی پارشیال

هزینه این جراحی عدد ثابتی ندارد و به عوامل متعددی بستگی دارد؛ از جمله وسعت جراحی، انجام یا عدم انجام بیوپسی غده نگهبان، نیاز به تکنیک‌های انکوپلاستیک، نوع بیمارستان (دولتی یا خصوصی)، مدت بستری، هزینه بیهوشی، بررسی‌های پاتولوژی حین عمل و پوشش بیمه‌ای بیمار. جدول زیر صرفاً یک مقایسه تقریبی و جهت آشنایی اولیه است:

برآورد دقیق این عمل تنها پس از معاینه و بررسی پرونده بیمار امکان‌پذیر است. برای اطلاعات تکمیلی درباره عوامل مؤثر بر قیمت، صفحه هزینه عمل ماستکتومی را ببینید.

ماستکتومی پارشیال در اصفهان توسط دکتر حکیمیان

انتخاب روش جراحی در سرطان پستان، تصمیمی است که باید بر پایه شواهد تصویربرداری، نتایج پاتولوژی، مرحله بیماری و شرایط فردی بیمار گرفته شود. دکتر محمدرضا حکیمیان با تکیه بر تجربه در جراحی‌های پستان، پس از بررسی کامل پرونده بیمار، امکان انجام جراحی حفظ پستان را ارزیابی کرده و در صورت مناسب بودن شرایط، ماستکتومی پارشیال را به‌عنوان گزینه درمانی مطرح می‌کنند. در جلسه مشاوره، درباره وسعت جراحی، نحوه بررسی غدد لنفاوی، احتمال نیاز به جراحی تکمیلی، برنامه پرتودرمانی و روند بازگشت به زندگی روزمره توضیح داده می‌شود.

• ماستکتومی پیشگیرانه برای کاهش خطر سرطان سینه
  تاریخ انتشار : 1400-01-26تاریخ بروز رسانی : 1405-06-07


• پس از جراحی تخلیه پستان به چه مراقبت هایی نیاز است؟
  تاریخ انتشار : 1402-09-16تاریخ بروز رسانی : 1405-05-27


• مقایسه جراحی لامپکتومی و ماستکتومی پستان
  تاریخ انتشار : 1401-01-09تاریخ بروز رسانی : 1405-05-14


• عوارض بعد از عمل ماستکتومی که بهتر است بدانید
  تاریخ انتشار : 1401-11-04تاریخ بروز رسانی : 1405-05-31


• هزینه عمل ماستکتومی و عوامل موثر بر آن
  تاریخ انتشار : 1402-08-22تاریخ بروز رسانی : 1405-05-31